تحليل مسير در معادلات ساختاری

تحليل مسير که براي نخستين بار از سوي سوول رايت توسعه يافت گسترش روش هاي رگرسيون و در حقيقت، کاربرد رگرسيون چندمتغيري در ارتباط با تدوين بارز مدل هاي علي است. هدف آن به دست آوردن برآوردهاي کمي روابط علي بين مجموعه اي از متغيرهاست. روابط بين متغيرها در يک جهت جريان مي يابد و به عنوان مسيرهاي متمايزي در نظر گرفته مي شود.

مفاهيم تحليل مسير در بهترين صورت از طريق ويژگي عمده آن يعني نمودار مسير که پيوندهاي علي احتمالي بين متغيرها را آشکار مي سازد، تبيين مي شود. براي تهيه نمودار مسير، اسامي متغيرها را نوشته و از هر متغير پيکاني به سوي متغير ديگري که معتقديم در آن تاثير دارد رسم مي کنيم. براي درک بهتر مطلب ارجح است بين نمودارهاي درونداد و برونداد تمايز قايل شويم. نمودار درونداد از پيش براي کمک به تحليل رسم مي شود و بيانگر پيوندهاي علي پيش بيني شده از سوي فرضيه پژوهشگر است. اما نمودار برونداد آنچه را که واقعا در نتيجه تحليل آماري به دست آمده است نشان مي دهد.

تحليل مسير چه کاري مي تواند انجام دهد؟

آنچه با اجراي اين روش مي توان انجام داد، بررسي الگوي روابط بين چندين متغير است، در حالي که رابطه احتمالي علي ميان آنها تاييد و رد نمي شود. روشن است که اگر دو يا چند فرضيه علي از پيش تعيين شده را بتوان در يک نمودار مسير درونداد نمايش داد، اندازه هاي نسبي ضرايب مسير در نمودار برونداد ممکن است بيان کند که کدام يک از آنها از طريق داده ها بهتر پشتيباني مي شود.

نخستين گام در تحليل مسير، تعيين يک مدل ساختاري پيش تجربي است که همه متغيرهاي مورد علاقه پژوهشگر را در بر مي گيرد. مدل ساختاري شامل يک مجموعه معادله ساختاري است که روابط علي ممکن بين متغيرها را توصيف مي کند. در اين فرآيند ابتدا يک سلسله مراتب علي مطرح مي شود که درآن برخي متغيرها ممکن است علت احتمالي متغيرهاي ديگر باشد، اما به طور قطع نمي تواند معلول آنها باشد. به بيان ديگر، ترتيب متغيرها به گونه اي است که متغيري که در مرتبه بالاتر اين سلسله مراتب قرار دارد ممکن است علت متغير مرتبه پايين تر از آن باشد، اما بعيد است متغير پايين تر علت متغير مرتبه بالاتر از آن باشد.

تجزيه همبستگي هاي مشاهده شده

يکي از مزاياي عمده تحليل مسير آن است که پژوهشگر را قادر مي سازد که آثار مستقيم و غيرمستقيم يک متغير را بر متغير ديگر اندازه گرفته و مقدار آنها را با هم مقايسه کند. از مزاياي ديگر تحليل مسير آن است که ما را قادر مي سازد همبستگي بين دو متغير را به صورت مجموع مسيرهاي ساده و مرکب تجزيه کنيم، برخي از اين مسيرها به گونه اساسي اثر غيرمستقيم بر معنا دارند و برخي ديگر احتمالا فاقد اين ويژگي هستند. تجزيه همبستگي را مي توان به روش هاي مختلف انجام داد. يک روش مبتني بر شکل کاهش يافته معادله ساختاري است که در آن متغير وابسته فقط بر حسب متغيرهاي برونزا بيان مي شود. روش ديگر آن است که از معادله تحليل مسير است، که متاسفانه کاربرد آن نيز در تجزيه همبستگي ها پيچيده است.

تجزيه همبستگي از اين جهت مهم است که هم اطلاعاتي درباره فرآيندهاي علي به دست مي دهد، و هم از طريق آن مي توان مناسبت و کفايت مدل را وقتي برخي پيوندها در ابتدا حذف شده باشند، مورد آزمون قرار داد. اگر مدل درست تدوين شده باشد، مقدار همبستگي تجربي بين دو متغير بايد برابر با مجموع مسيرهاي ساده و مرکبي باشد که آن دو متغير را با هم مرتبط مي سازد. اگر اين تساوي برقرار نباشد نشانه آن است که مدل احتمالا به گونه نامناسبي تدوين شده است، و در نتيجه نياز به تجديد نظر دارد، اگر در مدل هيچ اتصالي حذف نشده باشد، تجزيه همبستگي نمي تواند به عنوان آزمون آن مدل به کار رود، زيرا رابطه بين همبستگي تجربي و مجموع مسيرهاي ساده و مرکب در چنين موقعيتي يک نوع اتحاد رياضي است.

تحليل مسير براي تجزيه همبستگي

تحليل مسير را مي توان براي تجزيه همبستگي به صورت 4 مولفه به کار برد:

آثار مستقيم، آثار غيرمستقيم، آثار تحليل نشده و آثار کاذب.

مجموع آثار مستقيم و غيرمستقيم در يک متغير به خصوص، معرف اثر کلي، و مجموع آثار کاذب و تحليل نشده بيانگر اثر غير علي است. تبيين اثر مستقيم يک متغير ساده است، زيرا در واقع همان ضريب مسير است.

آثار غير مستقيم به اين دليل به وجود مي آيد که يک متغير مي تواند به عنوان متغير ميانجي، رابطه بين متغيرهاي ديگر را تعديل کند.

ممکن است آثار غيرمستقيم بسياري وجود داشته باشد که تعداد آنها بستگي به تعداد متغيرهاي ميانجي دارد.

وقتي دو متغير معلول متغير سوم باشند که قبلا در زنجيره ظاهر شده است، همبستگي بين دو متغير هم منعکس کننده رابطه علي بين آنها و هم منعکس کننده اثر کاذب متغير سوم است. سرانجام، آثار تحليل نشده ناشي از عامل هاي برونزاي همبسته با يکديگر است. اثرکلي، برحسب تعريف، مجموع دو نوع تعيين کننده يعني اثر مستقيم و غير مستقيم است.

محدوديت هاي تحليل مسير

روش تحليل مسير به اين دليل محبوبيت يافته است که برآورد نقش نسبي متغيرها را در يک شبکه علي امکان پذير، و پژوهشگر را ناگزير مي سازد ساختار علي زيربناي متغيرها را آشکار نمايد. اما داراي اين محدوديت است که نمي تواند ساختار علي زيربنايي را تاييد کند؛ يعني بيان مي کند که نقش نسبي متغيرها بر يکديگر چيست، اما ساختار علي مورد نظر را محقق نمي سازد. چون علت بايد قبل از معلول باشد،‌ ترتيب زماني وقوع متغيرها در تهيه نمودار مسير بايد محقق باشد. براي اطلاعات درباره ترتيب احتمالي متغيرها در دنياي واقعي ناگزير هستيم به مفاهيم نظري و شعور عادي خود متکي باشيم. گاه مفاهيم ترتيب زماني متغيرها ناقص و برقراري نمودار مسير گمراه کننده خواهد بود. هرچند تحليل مسير مطالب بسيار مهمي عرضه مي کند، اما محدوديت ها بالقوه آن نيز بايد مورد توجه قرار گيرد. برخي از اين محدوديت  به شرح زير است:

تحليل مسير مي تواند فرضيه هاي علي را ارزشيابي کند و در برخي از موقعيت ها نيز دو يا چند فرضيه علي را بيازمايد. اما هرگز نمي تواند جهت عليت را محقق سازد.

تحليل مسير زماني مفيد است که فرضيه هاي روشني براي آزمون، يا تعداد کمي فرضيه که همه آنها را بتوان در يک نمودار واحد نشان داد، در باشد.

تحليل مسير در مرحله اکتشافي کاربرد اندکي دارد. اين روش را نمي توانيم در موقعيت هايي که حلقه بازخورد در فرضيه ها گنجانده شده است، به کار ببريم.

در نمودار مسير، همه روابط بايد از طريق رگرسيون چندمتغيري آزمون پذير باشند.

همه متغيرهاي مداخله گر بايد در تحليل رگسيون چند متغيري به عنوان متغيرهاي وابسته عمل کنند. بنابراين همه آنها بايد داراي مقياسي فاصله اي باشند. اندازه هاي طبقه اي يا ترتيبي ( رتبه اي) تحليل مسير را ناممکن مي سازد.

سفارش مدل سازی معادلات ساختاری و از جمله انجام تحلیل مسیر پذیرفته می شود.

4.9/5 - (20 امتیاز)
با استفاده از بخش نظرات در انتهای صفحات سایت، می توانید سوالات و نظرات خود را پیرامون آن مطلب درج نمایید یا اینکه نظرات سایر دانش پژوهان را بخوانید. برای جستجو میان کامنتها از Ctrl + f استفاده نمایید. ضمنا از طریق ایمیل از پاسخ ما به سوال خود مطلع خواهید شد. دوستانی که اطلاعات فنی دارند، لطفا به سوالات پاسخ دیگران دهند (لینک درج نشود).

سيد مجتبي فرشچي

کارشناسی ارشد خود را در رشته آمار کاربردی از دانشگاه شهید بهشتی تهران گرفته ام. مایلم با کیفیت ترین خدمات و آموزش را در زمینه مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای Lisrel و Amos به محققان و دانشجویان کشور ارائه نماییم.

نوشته های مشابه

‫111 دیدگاه ها

  1. با عرض سلام خدمت شما.
    بنده در پایان نامه ارشد خود از روش تحلیل مسیر استفاده میکنم و از نرم افزار لیزرل برای تجزیه و تحلیل استفاده میکنم.
    متاسفانه در این زمینه هیچ گونه اطلاعاتی ندارم .
    اگر ممکنه بنده رو در این مقوله راهنمایی کنید. خدا خیرتان دهد.
    یه سوال دیگه هم دارم.
    مطالب تعریفی در باره تحلیل مسیر در هیچ مقاله ای نیست که بخواهم به ان استناد کنم.
    اگر ممکنه یه منبعی به این توضیحاتتون بدید ممنون میشم واما سوال اینکه ممکنه یه شماره تماس یا ادرس ایمیلی برای بنده ارسال کنید تا بتونم از راهنمایی های شما استفاده کنم؟ ممنون

    1. سلام. پاسخ شما که توسط همکار خوبمان خانم دهقان آماده شده است:
      تحليل مسير:
      تحليل مسير زماني استفاده مي شود که اثرات مستقيم و غير مستقيم متغير مستقل روي متغير وابسته مد نظر باشد.
      تحليل مسير تعميم يافته روش رگرسيون چند متغيره در ارتباط با تدوين مدل هاي علي است.
      تحليل مسير يک روش پيشرفته آماري است که به کمک آن مي توان علاوه بر تاثير مستقيم، تاثيرات غير مستقيم هر يک از متغيرهاي مستقل بر متغير وابسته را نيز شناسايي کرد.
      بنابراين مهمترين مزيتي که تحليل مسير نسبت به روش رگرسيون دارد، اين است که در روش تحليل رگرسيون، تنها قادر به شناسايي تاثيرات مستقيم هر متغير مستقل بر متغير وابسته هستيم، اما در روش تحليل مسير علاوه بر تاثيرات مستقيم، امکان شناسايي تاثيرات غير مستقيم هر يک از متغيرهاي مستقل بر متغير وابسته نيز وجود دارد.
      علاوه بر اين، در تحليل مسير مي توان ميزان کاذب بودن روابط بين متغيرها را نيز نشان داد. يعني چقدر از اين روابط ناشي از متغير مستقل مورد نظر و چقدر ناشي از متغيرهاي خارج از تحليل مي باشد.
      تحليل مسير زماني استفاده مي شود که علاوه بر متغير اصلي مستقل و متغير اصلي وابسته، متغير ميانجي يا متغير تعديلگر وجود داشته باشد.
      مهم ترين بخش در تحليل مسير، رسم نمودار به صورت روابط بين متغيرهاي مستقل و وابسته مي باشد.
      منبع:
      1. راهنماي جامع کاربرد اس پي اس اس در تحقيقات پيمايشي (تحليل داده هاي کمي)، نوشته دکتر کرم حبيب پورگتابي و دکتر رضا صفري شالي، انتشارات متفکران، چاپ ششم، پاييز 1394.
      2. مدل يابي معادلات ساختاري با کاربرد نرم افزار ليزرل، نوشته دکتر حيدرعلي هومن، انتشارات سمت، چاپ اول، تابستان 1384.

      برای ارتباط با خانم دهقان و طرح سوالات دیگر با شماره 09198180991 در پیام رسان ها (تلگرام، سروش، …) ارتباط بگیرید.

  2. با سلام.
    برای به دست آوردن اثرات غیر مستقیم و اثرات کل در پی ال اس از کدام مسیر باید رفت؟
    اگر لطف کنید مسیر را بهم بگید ممنون میشم.

    1. سلام
      در پي ال اس اثرات کل در خروجي متني بوت استرپينگ موجود هست، ولي براي اثرات غير مستقيم بايد از آزمون سوبل استفاده بشه.

    1. سلام. بايد براي تمام متغيرهاي مستقل اصلي و فرعي (ميانجي) و متغير وابسته اصلي رگرسيون گرفته شود و ضريب بتا يادداشت شود و در مرحله بعد با توجه به خطاي استاندارد و ضريب بتا، با آزمون سوبل تي استيودنت و ضريب بتا رابطه غير مستقيم به دست آيد و از جمع اثرات مستقيم و غير مستقيم ( ضريب بتا مستقيم و غير مستقيم) تحليل مسير انجام شود. و مشخص شود که چه مسير و با چه ضريبي تاثير بيشتري دارد

      1. سلام
        میشه لطف کنید بفرمایید خطای استاندارد را از کجا باید پیدا کنم؟
        کدوم قسمت خروجی، خطای استاندارد را نشون میده؟
        برای انجام آزمون سوبل

        1. سلام. در همه نرم‌افزار های معادلات ساختاری در خروجی خطای استاندارد گزارش می شود. با مخفف SE

  3. سلام وقت بخیر و ممنون از سایت خوبتون
    من سوالاتی در مورد نرم افزار pls دارم
    اینکه ضرائب مسیر آیا می تونه منفی و یا کمتر از 0.4 باشه ؟
    و اینکه تو آزمون آماره تی اگه کمتر از 1.96 تو بعضی از متغیرها داشته باشیم باید مدل را تغییر دهیم ؟
    تو تحلیل اینایی که کمتر از مقدار 0.4 و 1.96 هستن موندم
    ممنون می شم اگه راهنماییم کنید.

    1. سلام. بله ضريب مي تواند منفي و کمتر از 0.4 باشد.
      اگر مقدار تي وليو کمتر از 1.96 هست به دو صورت بايد عمل بشه. اگر بين متغيرهاي پنهان هست که يعني رابطه اين دو متغير معني دار نيست. اگر بين متغير پنهان و سوال مربوط به آن هست بايد يا سوال اصلاح شود و يا اگر تعداد سوالات کمتر از 3 نمي شود حذف شود.
      شما حتما بايد يک منبع براي اين نرم افزار مطالعه بفرماييد.

      1. سلام. متاسفانه نرم افزار لیزرل امکان بررسی متغیر تعدیلگر رو نداره

  4. من برای تحلیل فرضیات پایان نامه باید از روش معادلات ساختاری استفاده می کردم. الان که فصل چهار رو از آماریست تحویل گرفتم میبینم که از روش تحلیل مسیر استفاده شده. آیا تحلیل مسیر همون معادلات ساختاریه؟؟؟؟؟؟

    1. تحليل مسير بخشي از معادلات ساختاري هست.
      معادلات ساختاري با نرم افزار ليزرل يا اسمارت پي ال اس انجام مي شود. و به غير از تحليل مسير مراحل ديگري نيز دارد.

  5. با سلام و احترام
    نحوه تفسیر ضرایب مسیر در PLS چگونه است؟
    اگر ضریب منفی باشد و مقدار T بالاتر از 1.96 باشد چگونه تفسیر می شود؟
    اگر ضریب منفی باشد و مقدار T کمتر از 1.96 باشد چگونه تفسیر می شود؟
    اگر یک متغیر تعدیل گر که بر رابطه متغیر مستقل و وابسته تاثیر می گذارد و ضریب مسیرش منفی است اما T بالاتر از 1.96 دارد چگونه تفسیر می شود؟

    1. سلام. برای معنی داری رابطه یا تاثیر حتما مقدار T بیشتر از ۱.۹۶ باشد.
      اگر ضریب منفی بود یعنی تاثیر گذاری معکوس هست. یعنی متغیر مستقل و وابسته رابطه عکس با هم دارند.
      در تعدیلگری منفی و مثبت مهم نیست و فقط مقدار T باید معنی دار باشد تا اثر تعدیلگری داشته باشد.

      1. با سلام
        در یکی از نتایج من ضریب مسیر منفی شد و مقدار t متغیر میانجی بالاتر از 1.96 هست فرضیه تایید یا رد میشه؟

        1. سلام. بستگی به صورت فرضیه شما داره. چون علاوه بر مقدار تی ضریب مثبت و منفی هم مهم است. اگر وفق فرضیه باید مسیر مثبت باشد که فرضیه رد میشه در غیر این صورت فرضیه تایید می شه

  6. سلام
    آقای فرشچی از اینکه به سوالات افراد پاسخ می دهید متشکرم
    من یک سوال از شما داشتم و آن اینکه اگر در pls2 ضریب مسیر بین دو متغیر پنهان منفی باشد و مقدار تی آن از 1.96 بالاتر باشد چگونه تفسیر می شود آیا می توان گفت که با توجه به اینکه ضریب مسیر متغیر مستقل x بر متغیر وابسته y منفی است بنابراین رابطه بین آنها معکوس است و با در نظر گرفتن مقدار تی آنها که از 1.96 بالاتر است پس فرضیه تایید می شود یعنی با افزایش متغیر xمتغیر y افزایش می یابد. و این با رابطه معکوس بودن بین دو متغیر که در قسمت ضریب مسیر به آن اشاره شد منافاتی ندارد.
    با سپاس فراوان

    1. سلام. اگر ضریب منفی و معنی دار هست، یعنی رابطه معکوس هست و معنی دار. یعنی با افزایش متغیر مستقل متغیر وابسته کاهش می یابد.
      اگر در فرضیه رابطه مثبت و معنی دار مد نظر باشد و ضریب منفی و معنی دار باشد، فرضیه رد می شود.

  7. سلام .روز بخیر…من یکسر ی نتایج انالیزتحلیل مسیر برای مقا له ام دارم که توسط یک متخصص آمار انجام شده ( مدت زمانی گذشته) ولی احساسم اینه که نواقصی داره..با توجه به اینکه من پرسشنامه ها رو ندارم چطور میتونم بفهمم که آیا کامل و درسته یا نه ؟…ممنون

    1. سلام. وقت بخیر
      هم باید داده های خام شما در اکسل موجود باشد و هم پرسشنامه. برای بررسی باید مجدد خروجی ها از نرم افزار گرفته شوند.

  8. سلام وقت بخیر
    می خواستم بدونم در مدل یابی اگر داده ها ی گمشده داشته باشیم می توانیم تحلیل رو انجام بدیم یا ایموس جواب نمیده
    مثلا هر نفر سه پرسشنامه باید پر کنه ولی بخشی از صفحه هات پرسشنامه جواب داده نشده
    اون فرد رو کلا باید خذف کنیم ؟
    برای مدل یابی منحصرا منظورم هست
    برای ایموس

    1. سلام. در ایموس، داده گمشده نباید وجود داشته باشد. می توانید با میانه یا مد جایگذاری نمایید (اگر تعداد داده های گمشده کم است).

  9. با سلام و احترام
    آیا در نرم افزار اسمارت پی ال اس همیشه مقدار T بالاتر از ۱.۹۶ می باشد و هیچگاه این مقدار منفی نخواهد بود؟ حتی اگر اگر ضریب مسیر منفی باشد، مقدار T بالاتر از ۱.۹۶ خواهد بود؟

    1. سلام. در اسمارت پی ال اس از قدر مطلق T استفاده می شود و همیشه مثبت است. اما می تواند کمتر یا بیشتر از 1.96 باشد.

  10. سلام
    من پرسشنامم استاندارد هست و الان داده هام رو جمع کردم و دارم فصل چهارم رو با pls انجام میدم ولی در قسمت روایی واگرا قسمت بارهای عرضی روایی تایید نمی شود یعنی برای بعضی از متغیر هام عدد روی قطر اصلی کوچکتر هست. چی کار می تونم بکنم؟

    1. سلام. باید در مواردی که روایی تایید نمی شود یا مجدد داده جمع آوری شود یا سوالی که باعث عدم واگرایی می شود حذف گردد.

  11. سلام و عرض خسته نباشید
    وقتی بوت استراب دو مسیر غیر معنی دار است چه راهکاری میشه داد؟
    مثلن پرسشنامه ای را که استاندارد است در ایران پخش کردیم و پس از طی مراحلی که به ضریب معنی داری مدل رسیدیم 2 مسیر بوت استراب غیر معنی دار شده یعنی بایستی بیخیال مدل شویم؟

    1. سلام. اگر مدل برازش مناسب دارد یعنی آن دو مسیر معنی دار نشده و رابطه رد می شود.
      اگر برازش مدل پایین هست باید بررسی کنید که با حذف این رابطه ها برازش بهتر می شود یا خیر.
      اگر حذف باعث بهبود شود باید رابطه ها از مدل حذف شود. یعنی مدل اصلاح شده ارائه دهید.

  12. سلام. در مورد تحلیل معادلات ساختاری (SEM) که با AMOS تست شده است، در ارتباط با مجموع اثرات استاندارد شده (standardized total effects) وزن تاثیر بین چه بازه ای قرار دارد؟ (آیا بین 0 تا 1 است)؟ و چگونه رتبه بندی می شود؟ ایا می توان بر مبنای کوهن گفت که پایین 0/5 اثر ضعیف و بالای 0/8 اثر شدید است؟ تشکر

    1. سلام. بین صفر و یک هست.
      بله. با استفاده از کوهن میشه رتبه بندی کرد

  13. با عرض سلام ممنون از پاسخگویی مناسب تون.
    سوالی درباره تحلیل روابط غیر مستقیم و … داشتم.
    حقیقتش تمامی مدل ها رو براورد کرد ولی ضرایب مؤثر در روابط غیر مستقیم و کاذب و تحلیل نشده رو هرچی خوندم متوجه نشدم.
    اگه ممکنه یه راهنمایی کنید که یک متغیر به چه صورت اثر غیر مستقیم میتونه داشته باشه؟
    و اینکه مقدار ضریب تاثیر اون متغیر چقدر میشه و چطوری محاسبه میکنند؟
    خیلی ممنونم از سایت خوبتون.

    1. سلام. در کتاب های نرم افزارهای معادلات ساختاری در بخش تحلیل مسیر کاملا توضیح داده شده است.
      اثرات غیر مستقیم با وجود متغیر میانجی از ضرب دو مسیر مستقیم به دست می آید و مقدار تی از طریق آزمون سوبل.
      اثرات کل از مجموع اثرات مستقیم و غیر مستقیم حاصل می شود.

  14. سلام
    ببخشید من تحلیل مسیر انجام دادم. اما نمی دونم که اثرات غیر مستقیم را از کجای نرم افزار پیدا کنم.
    از نرم فازار لیزرل استفاده کردم.
    ممنون میشم راهنماییم کنید

    1. سلام. از برگه خروجي ليزرل اثرات غير مستقيم.
      البته مي توانيد از ضرب، ضريب هاي استاندارد مستقيم نيز به دست آوريد. و تي وليو را از آزمون سوبل استفاده کنيد.

  15. با سلام و احترام

    لطفا راهنمایی بفرمایید محاسبه ضرایب همبستگی در آموس درصورتی که متغیر واسطه ای داشته باشیم به چه صورت خواهد بود.

    به عنوان مثال برای جواب دادن به این سوال که آیا آسیب پذیری زیستی به واسطه افزایش توجه معطوف به خود با احساس ضعف در کنترل هیجان رابطه دارد?
    باید چه فرمانی به آموس داد و جواب آن در چه جدولی قابل دسترسی است.

    باتشکر

    1. سلام و عرض ادب. براي بررسي تاثير متغير ميانجي بايد از اثرات غير مستقيم استفاده کنيد. ماتريس همبستگي در خروجي هاي اين نرم ا فزار گزارش مي شود. ولي براي بررسي تاثير متغير ميانجي مناسب نيست

  16. درود جناب فرشچی

    سوالی برای بنده در AMOS پیش اومده که بین دور اهی من رو گذاشته که آیا روش من تحلیل مسیر است یا معادلات ساختاری؟!

    چنان چه من یک مدل ساختاری را در قسمت متغیر وابسته نهان با یک نشانگر با استفاده از تکنیک صفر کردن ضریب خطای نشانگر و 1 قرار دادن فلش از سمت متغیر به ناشنگر ران کرده باشم این جز کدام روش محسوب خواهد شد؟
    گفتنی است اگر نمره کل متغیر وابسته را نیز به صورت متغیر قابل مشاهده با مستطیل به جای بیضی رسم کنم باز هم نتابج یکسان خواهد بود ولی برای گزارش در مقاله isi نیاز به کمک شما دارم.
    ممنونم

  17. سلام توی پی ال اس متغیر میانجی و تعدیلگر چطوری انتخاب میشن؟ به عبارتی اگر متغیر میانجی داشتیم برای اینکه نشون بدیم که این متغیر میانجی هست باید چکاری بکنیم؟؟

    1. سلام. متغیر میانجی مثل متغیر وابسته و مستقل در مدل رسم می شود ولی برای متغیر تعدیلگر بنا به اسمی یا طیفی بودن آن روش های مجزایی است.
      شما می توانید به کتاب آموزش نرم‌افزار اسمارت پی ال اس مراجعه نمایید

  18. لطفا مسیر خواندن یک فایل اکسل در لیزرل را راهنمایی کنید.من فایل اکسل رو روی دسکتاپ ذخیره کردم و از لیزرل گزینه file بعد import data زدم و در کادر باز شده جلویfile of type : Excle(*xls) را انتخاب کردم و فایل مورد نظرم رو پیدا کردم ولی ارور داد
    آیا مسیر رو اشتباه رفتم ؟

    1. تحلیل مسیر همان رگرسیونی است که با spss هم انجام میشه و همه متغیرهای مدل در این حالت آشکار یا مشاهده پذیر هستند.با این تفاوت که متغیرهایی که وارد مدل میشن همزمان میتونن نقش وابسته,مستقل و یا میانجی رو بازی کنند.و امکان بررسی همزمان روابط در مدلهای شلوغ با تحلیل مسیر امکان پذیر است و اینکه باید متغیرها رو از طریق میانگین یا مجموع سوالات مرتبطشون بسازیم.
      اما زمانی که متغیر مکنون داریم که از طریق چند سوال پرسشنامه اندازه گیری میشه و نمیخاهیم متغیرها رو با میانگین و یا مجموع سوالات مرتبطشون بسازیم از معادلات ساختاری باید استفاده کرد

    1. سلام. ضریب مسیر مستقیم رو پیکان های مدل درج شده است.
      ضریب مسیر غیر مستقیم از ضرب ضریب مسیر های مستقیم به دست می آید.
      و مقدار تی ولیو از طریق آزمون سوبل محاسبه می شود.

  19. سلام وقت بخیر
    آیا در مدل معادلات ساختاری اگر در مسیر مستقیم معنادار نشود امکان معناداری در مسیر غیر مستقم وجود دارد؟
    این جمله استاد راهنمای من است. من می توانم به صورت مستند ایشان را راضی نمایم؟
    ” شرط معنی داری ضرایب غیر مستقیم معنی داری مسیر مستقیم است پس نمی توانیم بگوییم این مسیرغیرمستقیم معنی دار است ”
    ممنون از لطف شما.

    1. سلام. وقتی مسیر غیر مستقیم معنی دار است که مسیرهای مستقیم تشکیل دهنده آن معنی دار باشد.
      وگرنه اصلا نمی توان مسیر غیر مستقیم را تایید کرد که بتوان معنی داری آن بررسی شود

  20. سلام روزبخیر
    من از نرم افزار smart PLS استفاده کرده ام.
    برای تحلیل داده های اعداد داخل دایره (متغیرهای مستقل درون زا) در نمودار تحلیل مسیر نشان دهنده چه می باشند؟
    برای تحلیل شدت رابطه ها از اعداد روی فلش استفاده میشود و یا درون دایره؟

    1. سلام. در درون دایره مربوط به متغیرهای وابسته عدد وجود دارد و این عدد همان ضریب تعیین یا آر اسکوئر می باشد.
      برای تحلیل شدت رابطه از اعداد روی فلش استفاده می شود.

  21. سلام جناب آقای فرشچی
    اگر در برخی از مسیرها ضریب R2 در حد ضعیف تفسیر شود چه تحلیلی می توان استنتاج کرد؟
    اگر در برخی مسیرها Q2 منفی باشد چه تحلیلی دارد؟

    1. سلام. اگر شاخص R2 و Q2 پایین یا منفی باشد یعنی مدل ساختاری برازش مناسب ندارد.

  22. با سلام و عرض خسته نباشید.
    یه سوالی داشتم ازتون لطف میکنید راهنمایی بفرمایید.
    فرضیه ای که در تحلیل مسیر مینویسیم به صورت رابطه است. یعنی به این صورت که متغیر x با متغیر y رابطه مثبت و مستقیم دارد. حالا اگر تحلیل نتایج به گونه ای بشه که رابطه معنادار نشه اما در مدل اصلاح شده اثر معنادار داشته باشیم. در تفسیر نتایج بایذ از عبارت ارتباط استفاده کنیم؟یعنی اشتباه نیست که بگیم متغیر x با y رابطه مثبت و معناداری داشت؟

    1. سلام. رابطه با همبستگی و اثر با رگرسیون سنجیده می شود. اگر ضریب همبستگی معنادار باشه میگن رابطه معنادار است و اگر ضریب مسیر معنادار باشه میگن اثر معنادار است.
      مثبت و منفی بودن هم با علامت ضریب، تعیین میشه.

  23. سلام خسته نباشید.من توی مدلم رابطه مستقیم بین دو متغیر را نکشیدم .در واقع مدل به این صورت است کهaروی bاثر داره و bروی c اما فرضیه ای مطرح کردم که متغیر aبا میانجیگری متغیر b بر cاثر میگذارد.حالا چطور باید فرضیم را رد یا تایید کنم؟از نرم افزار plsهم استفاده میکنم. و نمیخوام هم در مدل مسیر مستقیم aبه cرا رسم کنم.

  24. سلام و وقت به خیر
    من مدلی را با استفاده از نرم افزار آموس برازش کرده ام. یکی از ضرایب مسیر استاندارد بیشتر از یک هست.(1/09) معنی این عدد چیست؟چون می دانم که برای تعیین مجموع تاثیر کتغیرهای مستقل بر متغیر وابسته باید ضرایب مسیر را با هم جمع کنیم. اما بالای یک بودن این ضریب باعث می شود مجموع تاثیرات بیشتر از 100 شود.
    سپاس از پاسخگویی شما

    1. سلام. این به معنی بیش برازشی سوال می باشد.
      اول باید داده های این سوال اصلاح شود اگر باز هم درست نشد سوال حذف می شود. چون اعتبار کاذب به مدل می دهد

        1. سلام و وقت بخیر. باید چک بشه دارای مقادیر خارج از بازه نباشه. مثلا اگر طیف 1 تا 5 استفاده شده مقدار 55 رو حذف یا اصلاح کنید. یا اگر همه پاسخ ها 1 باشه این هم مشکل ایجاد میکنه.
          و یا چک کنید با چه سوالی همبستگی شدید داره فقط یکی از دو سوال که با هم همبستگی دارن رو استفاده کنید

  25. سلام من فردا دفاع پایان نامه دارم ممنون میشم در خصوص این جدول آماری که با نرم افزار AMOS انجام شده یه توضیح مختصری بفرمایید.
    مقادیر ضريب مسير و آماره t فرضیه‏های مرتبط با مسیرهای مدل اولیه تحقیق
    فرضیه ضریب مسیر آماره t نتیجه
    ممنوعیت های اعمال شده بر کشور  صادرات کالاها 48/0- 6.26 تایید فرضیه
    ممنوعیت های اعمال شده بر کشور  واردات کالا 68/0- 5.25 تأیید فرضیه
    • فرضیه مربوط به مسیر اول مدل: ممنوعیت های اعمال شده بر کشور جمهوری اسلامی در خصوص صادرات در صنعتی داورسازی ایران تاثیر معنا داری دارد.
    مقدار آماره t مربوط به فرضیه مسیر اول برابر 6.26 می باشد که از 96/1 بزرگتر است بنابراین می‏توان گفت که مسیر مربوطه در سطح 95 درصد معنادار می‏باشد و فرضیه مربوط به این مسیر تأیید می‏گردد. بنابراین یافته اول این پژوهش به شرح زیر می¬باشد:
    ممنوعیت های اعمال شده بر کشور جمهوری اسلامی در خصوص صادرات در صنعتی داورسازی ایران تاثیر معناداری دارد.
    • فرضیه مربوط به مسیر دوم مدل: ممنوعیت های اعمال شده بر کشور جمهوری اسلامی در خصوص واردات در صنعتی داورسازی ایران تاثیر معنا داری دارد.
    مقدار آماره t مربوط به فرضیه مسیر اول برابر 5.25 می باشد که از 96/1 بزرگتر است، بنابراین می‏توان گفت که مسیر مربوطه در سطح 95 درصد معنادار می‏باشد و فرضیه مربوط به این مسیر تأیید می‏گردد. بنابراین یافته دوم این پژوهش به شرح زیر می¬باشد:
    ممنوعیت های اعمال شده بر کشور جمهوری اسلامی در خصوص واردات در صنعتی داورسازی ایران تاثیر معناداری دارد.

  26. سلام و وقت بخیر. من تحلیل عاملی تاییدی دارم و یک فرضیه تاثیرگداری A بر B دارم با پی ال اس کار کرده ام ضریب مسیر 0.611 شده و تی آماری 1.477 در سطح پی کوچکتر از 0.001 آیا فرضیه ام رد است؟

    1. سلام. بله فرضیه رد شده است چون مقدار تی کمتر از ۱.۹۶ است.

  27. سلام وقتتون بخیر. من ضریب مسیر رابطه مستقیم دو تا از متغیرهام خیلی پایینه (0/2) ولی در کل مدلم برازشش خوبه باید اون مسیر رو حذف کنم؟ یه سوال دییگه هم داشتم اینکه اگه برای اینکه مدل معنی دار شه مجبور شیم رابطه مستقیم رو حذف کنیم ولی رابطه ی غیر مستقیم معنادار باشه . میتونیم رابطه ی غیرمستقیم رو ارائه بدیم.

    1. سلام.
      یک رابطه وقتی حذف می شود اولا معنی دار نباشد یعنی مقدار تی ولیو مربوط به آن کمتر از ۱.۹۶ باشد دوما حذف آن باعث برازش بهتر مدل شود. در این موارد مدل اصلاح شده هم علاوه بر مدل اصلی گزارش می شود.
      وقتی رابطه ی مستقیم و غیرمستقیم وجود دارد هدف مقایسه ی این دو رابطه هم هست. بنابر این نمی توان یکی را جایگزین دیگری کرد

  28. با سلام
    اگر در ازمون روایی واگرا در pls ازمون htmt ضریب یکی از متغیرها با یکی از عاملها 0/934 شود یعنی کمی بیشتر از 0/9 باید چکاری انجام دهم؟ در صورتی که دو ازمون دیگر روایی واگرا یعنی فورنل و بارهای تقاطعی جواب داده اند.

    1. سلام.طبق منابع، برای روایی واگرا دو روش فورنل و لاکر کفایت میکنه. اگر روش HTMT جواب نداده با کمی اغماض می توان روایی واگرا رو تایید کرد.

  29. با سلام
    در جدول رابطه مستقیم، غیرمستقیم و مجموع تاثیرات استاندارد که در ایموس به دست آمده، رابطه مستقیم معنادار و غیر مستقیم بی معنی و مجموع تاثیرات استاندارد معنادار شده است این را چگونه تفسیر کنم.
    ممنون

    1. سلام.
      مجموع تاثیرات از تاثیر روابط مستقیم و غیر مستقیم به دست می آید که همیشه از هر دوی آنها بزرگتر است. بنابراین معنی داری آن دور از انتظار نیست

  30. سلام در نرم افزار آموس چگونه متغیر مداخله گر و تعدیلگر را ترسیم نماییم؟ برای مثال وقتی اقدام به ترسیم فلش بودم که نوک پیکان در وسط یک رابطه برسد اما امکان پذیر نبود. با تشکر

    1. سلام.
      باید متغیر تعدیلگر از ضرب دو متغیر وابسته و متغیری که نقش تعدیلگر دارد ساخته شود و بعد به عنوان متغیر مستقل وارد مدل شود.
      در کل لیزرل و ایموس برای متغیر تعدیلگر مناسب نیستند و باید از اسمارت پی ال اس استفاده کنید: http://www.smartpls.ir

  31. سلام
    آیا ضریب تعیین به دست آمده در رگرسیون با ضریب تعیین به دست آمده در معادلات ساختاری باید با هم برابر باشند؟

    1. سلام. خیر لزوما باهم برابر نیستند. چون رگرسیون در اس پی اس اس از همبستگی پیرسون استفاده می کنه و معادلات ساختاری از همبستگی کانونی. ولی تفاوت خیلی چشمگیری هم باهم ندارن.

  32. سلام وقت بخیر
    میخواستم بپرسم اگر در مدل پژوهشیمون،متغیر تعدیلگر داشته باشیم میتونیم از نرم افزار آموس استفاده کنیم؟ یا فقط از نرم افزار اسمارت پی ال اس باید استفاده کرد؟

    1. سلام. باید از نرم افزار اسمارت پی ال اس استفاده بشه. چون این نرم افزار برای این روش طراحی شده.

  33. با سلام، در کار تحقیقی بنده (تز دکتری) ضریب مسیر برای روابط بین متغیرهای مستقل و وابسته استفاده شده، لکن این آزمون برای روابط بین متغیرهای پنهان مستقل استفاده نشد است. آیا برای جلسه دفاعیه و به طور کلی نهایی شدن کار یک اشکال محسوب میشود؟ از نرم افزار pls استقاده شده است

    1. سلام. خیر اشکال محسوب نمیشه. چون نرم افزار اسمارت پی ال اس در برازش مدلی که انجام میده روابط دو طرفه بین متغیرهای مستقل رو ترسیم نمی کنه.

  34. با سلام و عرض ادب
    آیا مجموع اثرات مستقیمی که مولفه های یک متغیر بر وابسته دارد برابر است با اثری که خود متغیر بر روی وابسته دارد؟
    یعنی میتوان اثرات مولفه های یک متغیر که بر وابسته دارند جمع کرد و به جای اثر خود متغیر بر وابسته دانست؟
    ممنون

  35. با سلام و عرض ادب
    میشه همبستگی بین دو متغیر معنادار نباشد ولی اثر گذار بر روی هم باشند و در تحلیل مدل اثر مستقیم و غیر مستقیم آن معنادار بدست آید؟
    ممنون از پاسخگویی شما

    1. سلام و درود. همبستگی بین دو متغیر بررسی میشه و دوطرفه هست. ممکن است همبستگی بین دو متغیر معنی دار نباشد ولی وقتی متغیرهای مستقل و وابسته همزمان وارد مدل بشوند روی هم تاثیر گذاشته و این تاثیر را معنی دار کنند.
      ولی برای قطعیت باید مدل شما بررسی شود.

  36. با سلام من برا پایان نامه فصل چهارم از روش‌حداقل مربعات جزیی استفاده کردم ،بعد برای تجزیه و تحلیل فرضیه هام ایا میتونم دو سطح اطمینان ۹۰و۹۵درصد در نظر بگیرم چون برای چهار تا از فرضیه ها مقدار اماره تی t۱.۸۰است،یعنی اینکه برا تایید این چهارتا میتونم بگم در سطح اطمینان نود درصد تایید شده اند؟

    1. سلام. این کار معمول و عرف نیست و می تواند نشان نقطه ضعف پژوهش شما باشد. مخصوصا اگر دو سطح اطمینان مختلف را در نظر بگیرید. در بهترین حالت بعد از مشورت با استاد اقدام نمایید.
      در 98 درصد پژوهش ها سطح اطمینان را 95 درصد می گیرند.
      البته بعد از رد فرضیات، به عنوان توضیح جانبی می توانید اشاره کنید که در سطح 90 درصد تایید شده است.

  37. سلام استاد
    ممنون می شم اگه راهنمایی بفرمایید
    من دارم پژوهشی با pls انجام می دم که دو تا متغیر میانجی داره
    سوال اینه که برای برآورد اثر مستقیم و غیر مستقیم باید دو مدل جدا هر کدام با یکی از متغیرهای میانجی رسم کنم یا همزمان هر دو متغیر میانجی در مدل رسمی باشه. چون اعداد در در حالت فرق می کنه.
    سوال دیگه اینه که در ضرب a*b برای بدست آوردن اثر غیر مستقیم علایم مثیت و منفی اعداد باید در نظر گرفته بشه یا نه؟ در جمع جبری برای بدست اوردن اثر کل چی؟
    خیلی لطف می کنید

  38. سلام استاد سوالی داشتم ازخدمتتون دررابطه حافظه کاری وکیفیت زندگی باتعدیلگری اضطراب مدل چگونه است؟

  39. سلام استاد ممنون از آموزشهای خوبتون. یه سوال دارم آییا این تحلیل درسته؟
    (با توجه به اینکه سطح معنی داری در رابطه بین بعد اقتصادی و قصد بازدید (039/0) از مقدار خطای 05/0 کمتر است پس بین بعد اقتصادی و قصد بازدید رابطه معناداری وجود دارد. همچنین ضریب مسیر 471/0 نیز نشان میدهد که بعد اقتصادی به میزان تقریبی 47 درصد از تغییرات قصد بازدید را به طور مستقیم تبیین می کند. از این رو بین بعد اقتصادی مقصد و قصد بازدید رابطه مثبت وجود دارد. به عبارت دیگر، با افزایش بعد اقتصادی شاخص قصد بازدید نیز به طور معناداری افزایش می یابد. پس فرضیه H1a مورد تأیید است.

    1. سلام. برای اینکه یک رابطه تایید بشه باید مقدار تی ولیو بیشتر از 1.96 باشه . مقدار تی ولیو رو هم باید در تحلیل تون بیارید.

  40. با سلام حضور ایتاد گرامی
    بعضی از اساتید راهنما معتقد هستند که:
    برای تایید فرضیات مقدار آماره t در بازه 65/1 تا 96/1 را برای تأیید فرضیات 65/1 و در بازه 96/1 تا 57/2 را برای تأیید فرضیات 96/1 و از 57/2 به بالا را برای تأیید فرضیات 57/2 درنظر گرفته می شود. ولی استادان داور در زمان دفاع ایراد گرفتند که که این بازه از 1/96 آغاز میگردد.
    سوال اینجاست که آیا در بازه 1/65 هم شاخص اندازه گیری مورد قبول است یا نه سند محکمی دال بر این قضییه وجود دارد که برایم ارسال کنید. متشکر

    1. سلام. عدد 1.96 ملاک است. اگر بیشتر از این عدد باشه تایید میشه و اگر کمتر باشه رد میشه در اکثر کتاب ها اس پی اس اس و معادلات ساختاری این عدد اومده

  41. با سلام
    ممنون میشم جوابمو بدید
    پایان نامه ارشد من با روش ضریب پیرسون و رگرسیون گام به گام انجام شده (پیش بینی اضطراب جدایی کودک بر اساس سبک دلبستگی، سلامت روان و سبک فرزندپروری مادر و اختلال دلبستگی کودک) ، اگر در جلسه مصاحبه دکتری ازم بپرسند کاربرد تحلیل مسیر در پایان نامم چی بوده باید چی بگم،؟

  42. سلام ممنون بابت پاسخگویی تون
    من یک مدل رو با دو متغیر پیش بین، یک میانجی و یک پیامد با amos تحلیل کردم، شاخص های برازش بالاتر از 1 شدند و خی دو به درجه ازادی رو در خروجی عدد نمی دهد
    ایا مدل اشباع است؟ برای رفع این مشکل چه کاری باید انجام بدم

    1. سلام و عرض ادب
      ممنون بخاطر پاسخ های مفیدتون.سوالی داشتم از خدمتتون.با نرم افزار ای موس و روابط دو طرفه بین فرضیات، ضریب همبستگی چندگانه بزرگتر از یک دراومد اشکال کجاست؟
      و یک سوال دیگه آیا برای محاسبه اثر غیرمستقیم متغییرهای میانجی یک مدل دو طرفه، حتما باید روابط رو یک طرفه برای کار با ایموس درنظر گرفت یا امکان دوطرفه سنجیدن هم داره؟
      ممنون ازشما

  43. سلام ببخشید در آموس اثر مستقیم دو تا متغیر رو محاسبه کردم معنادار شده
    متغیر میانجی رووارد کردم و از روش بوت استرپ اثر غیر مستقیم رو بدست آوردم
    حالا اثر کل از جمع این دو تا بدست بیاد الان بزرگتر از 1 میشه
    مشکلم چیه بنظرتون؟

    1. سلام و وقت بخیر. خود نرم افزار اثرات مستقیم، غیرمستقیم و کل رو میده. ضرایب غیر استاندارد میتونن بزرگتر از 1 باشند
      اما ضرایب استاندارد اگر بزرگتر از 1 هستند بیش برازشی اتفاق افتاده و داده ها باید اصلاح بشه

  44. سلام ممنون از مطالب کاربردیتون، برای محاسبه حجم نمونه در تحلیل مسیر از چه فرمولی باید استفاده کنیم؟

    1. سلام و وقت بخیر. بحث تعیین حجم نمونه بسیار مفصل و با جزئیات است و به فاکتورهای زیادی بستگی دارد.
      معروف ترین روش تعیین حجم نمونه جدول مورگان و فرمول کوکران هست

  45. سلام وقتتون بخیر. زمانی که متغیر مستقل ما ابعادفرعی داشته باشه یعنی عامل مرتبه دوم داشته باشیم و بخایم تاثیرش رو روی متغیر وابسته (که التبه هیچ مسیر مستقیمی از ابعاد فرعی متغیر مستقل به متغیر وابسته ترسیم نشده) محاسبه کنیم باید چیکار کنیم؟ مثلا اگه متغیر مستقل ما رضایت شغلی باشه که از دو بعد (مثلا درآمد و امنیت شغلی) تشکیل شده و متغیر وابسته هم کیفیت زندگی باشه، تاثیر درآمد بر کیفیت زندگی رو چجوری میشه محاسبه کرد؟ آیا باید واسه فرضیه اصلی (که مثلا تاثیر رضایت شغلی بر کیفیت زندگی هستش) ی مدل ترسیم کرد و واسه فرضیات فرعی (تاثیر درآمد و امنیت شغلی روی کیفیت زندگی) یک مدل دیگر؟ ممنون میشم توضیح بدید

  46. با عرض سلام و درود
    بنده برای پایان نامم از معادلات ساختاری با نرم افزار smart PLS استفاده کردم … متغیر ها با همبستگی پیرسون معکوس بودند اما در مدل مثبت هستند.. ایا این امکان وجود دارد؟ یعنی فرضیه من رد شده است؟

    1. سلام. یکبار دیگر داده ها و خروجی ها را با دقت بررسی کنید تا مطمئن شوید اشتباهی رخ نداده.
      اما بهرحال در بعضی مواقع نتیجه همبستگی دو به دو، با نتیجه تاثیر همزمان چند متغیر مستقل روی وابسته متفاوت است. این به دلیل تاثیر متغیرهای مستقل بر روی هم و سایر شرایط مدل می باشد.

  47. سلام وقت بخیر
    من در مدلی که در معادلات ساختاری داشتم سه متغیر مکنون داشتم که دو تا متغیر مستقل و یکی از آنها وابسته بود
    در جدول اثرات مستقیم بین دو تا از متغیر ها که یکی وابسته و دیگری مستقیم بوده اثر مستقیم معنی دار نیست اما بین این دو متغیر ضریب همبستگی معنی دار بوده و این یکی از فرضیه های تحقیق من است میخواستم بپرسم این فرضیه رد میشه یا خیر؟

    1. سلام وقت بخیر. در همبستگی ارتباط دو به دو متغیرها بررسی میشه و در مدلسازی ارتباط متغیرها در حضور سایر متغیرها. و این دو موضوع با هم متفاوت اند

  48. سلام و درود ….
    خیلی ممنونم بابت توضیحات و راهنمایی جناب عالی …
    یک سؤال دارم
    یک مدل با آموس دارم انجام میکنم که شامل ۸ متغیر پنهان با ۵۲ گویه ها تعریف شده
    برای تحلیل مسیر میتونم کل مدل رو یک جا انجام میکنم یا باید هر دو متغير جدا بررسی میکنم و تحلیل مسیر براشون چک کنم؟
    با تشکر بسیار

  49. سلام.
    موضوع من در مورد “تاثیر مدیریت هزینه بررقابت بازار محصول با تاکید بر نقش تعدیلگر تمرکز مشتری و مشکل نمایندگی” است. مدل رگرسیونی هم دارم که دارای متغیرهای وابسته، مستقل، تعدیگر، کنترلی و متغیر ضربی است.
    البته مقاله‌ای هم دیدم که متغیر تعدیلگر داشت و برای تحلیل داده‌ها هم از نرم‌افزار اسمارت پی ال اس و از روش حداقل مربعات جزئی استفاده کرده بود.
    میخواستم بدونم امکان استفاده از مدل ساختاری برای موضوع من وجود داره? (البته بنده تمامی داده ها را هم جمع آوری کرده ام)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
0
    0
    سبد خرید شما
    سبد خرید شما خالی استرفتن به فروشگاه